en hoe?

Leven is groeien. Dat geldt voor de natuur, onze samenleving, onze eigen ontwikkeling. En continu proces van beweging. Evenwicht zoeken tussen vasthouden wat van waarde is, en los laten waar je aan voorbij bent. Met het doel zo dicht mogelijk te naderen waar je naar op zoek bent, naar een goed en vruchtbaar leven, in harmonie en gezondheid, om tevreden en met echte voldoening op terug te kunnen kijken.

In religie en godsdienst is het zoeken van die balans helemaal expliciet. Omdat er aan de ene kant de voeding is van de wijsheidsbronnen van eeuwenlange traditie, en aan de andere kant de mens nu die er heel existentieel iets van moet kunnen waarmaken en ervaren. Religie heeft een functie voor de zoektocht van het individu, maar vormt ook een fundament voor het samenleven van mensen, voor morele en sociale rechtvaardigheid, ook in mondiaal perspectief.

In een open wereld, waarin mensen uit allerlei culturele en religieuze tradities elkaar ontmoeten, is de taak van kerken en religies een andere dan vroeger. Er wordt een groter beroep gedaan op de religieuze tolerantie en het vermogen tot inleven in andersdenkenden. Hoe geef je die religieuze tolerantie vorm, zonder de eigen identiteit te verliezen? Wat is belangrijk van de eigen traditie, waar kan een andere traditie je verrijken? Hoe schep je een grondslag die ontmoeting mogelijk maakt en scheidslijnen overstijgt?

Voor een samenwerking over de grenzen van religies heen is een goed fundament een eerste voorwaarde. Werkelijke interesse, openheid, eerlijkheid en respect voor de visie van de ander zijn essentiele basisvoorwaarden. De ervaring leert dat er ook sprake moet zijn van sociale gelijkwaardigheid, of een eerlijke erkenning van de ongelijkwaardigheid.

De interreligieuze praktijk heeft inmiddels veel concrete aandachtspunten en handleidingen opgeleverd. Een ontmoetingsplaats voor mensen uit verschillende religieuze tradities vraagt bijvoorbeeld om een andere inrichting; een gezamenlijke viering vraagt om nieuwe rituelen. Goede voorbeelden wijzen de weg en vormen een inspiratiebron.

De exacte invulling van een interreligieus initiatief zal afhankelijk zijn van de tradities ter plaatse, de lokatie, de betrokkenen en de behoefte. Interessant is dat religieuze gebouwen, gebruiksvoorwerpen en religieuze kunst een belangrijke rol blijken te vervullen voor het verduidelijken van diverse religieuze tradities. De bestaande tradities zijn van belang om elkaar goed te begrijpen en als basis om nieuwe initiatieven op te kunnen grondvesten.

Religieuze tradities vormen een rijkdom waar ook nieuwe generaties uit kunnen putten voor een eigen perspectief op zingeving en sociale samenhang; zij zullen temidden van de veelheid van informatie hun eigen keuzes maken en zo de tradities verder ontwikkelen. Duidelijk is dat deze ontwikkeling zich niet laat sturen; nieuwe media zullen er een grote rol in spelen en religieuze instellingen kunnen er enkel een ondersteunende rol bij vervullen. Het blijft van belang om de erfenis van de religieuze tradities te koesteren en die tegelijkertijd zo goed mogelijk te ontsluiten voor buitenstaanders.